De zomerzonnewende

De zomerzonnewende wordt al duizenden jaren lang op vele plaatsen op aarde gevierd. Het hoogtepunt van de zomer, de langste dag van het jaar 21 juni. Dit heidense feest wordt ook in Nederland gevierd. Bij deze jaarlijkse gebeurtenis, die ook bekend staat als Solstitium Aestivum (latijn voor zomerzonnestilstand) bereikt de zon, vanuit de aarde gezien, de meest noordelijke keerkring. De zon staat schijnbaar stil om zich het komende half jaar weer in zuidelijke richting te verschuiven waar de cyclus weer opnieuw begint rond 21 december bij de winterzonnewende.

Het vieren van de zonnewende heeft een heidense oorsprong. In de Saksische traditie en onder aanhangers van hedendaagse natuurreligies zoals wicca wordt de zomerzonnewende op 21 juni gevierd. Vooral onder jongeren is sprake van groeiende interesse in de heidense gebruiken van hun verre voorouders. De viering van midzomernacht werd in vroegere tijden gelinkt aan de zomerzonnewende. De mensen geloofden dat planten op midzomer geneeskrachtige en magische krachten hebben en hiervoor plukten ze op deze nacht. Vreugdevuren werden ontstoken om zich te beschermen tegen de duistere krachten waarvan werd geloofd dat ze vrij spel hadden vanaf het moment waarop het aantal uren daglicht opnieuw afnam. Oorspronkelijk werd Midzomer gevierd op 24 juni, drie dagen na de zonnewende. Tegenwoordig viert met veelal op 21 juni de zonnewende en midzomer samen.

Midzomer, ook wel Litha genoemd, wordt vooral gevierd in Germaanse landen waar het voortkomt uit het Germaanse heidendom. In Nederland wordt het niet heel groots gevierd, maar er zijn verschillende groeperingen die midzomervieringen organiseren. Bijvoorbeeld met een ritueel, een kruidenwandeling, of een drumcirkel. In Zweden echter wordt midzomeravond beschouwd als het grootste feest van het jaar. Midzomeravond wordt in Zweden gevierd op de vrijdag die het dichtst bij 21 juni valt. In Engeland is er elk jaar een grote opkomst te zien bij de paganistische midzomerviering in Stonehenge en ook in de heuvels van Cornwall wordt midzomer gevierd, met het aansteken van vreugdevuren en festiviteiten met veel eten en drinken. In Ierland wordt de avond Bonfire Night genoemd, ‘nacht van de vreugdevuren’. In veel steden vinden er het weekend voor of op midzomer concerten plaats en wordt vuurwerk afgestoken. Op het platteland worden op de heuveltoppen vreugdevuren ontstoken.

Ook in de Verenigde Staten kent men het midzomerfeest. In het hele land zijn er op en rond 21 juni festiviteiten. Veruit het grootste evenement vindt plaats in New York, met de NYC Midsummer viering in Battery Park.

Indien er behoefte bestaat voor het stellen van vragen, mail me gerust. Ook als je meer over een bepaald onderwerp wilt weten hoor ik graag van je.

Warme groet,
Amanda

 

Alchemie

Alchemie is een oude en geheime scheikunde die vooral in de middeleeuwen bedreven werd. Het was de voorloper van de chemie. De alchemie is een niet op zichzelf staande wetenschap, maar het is een onderdeel van de astrologie het werd omgeven met mystiek en rituelen. Er waren drie grote doelen van de alchemisten. Ten eerste wilde men gewone metalen in goud of zilver laten veranderen. Ten tweede was men op zoek naar het levenselixer, een drank die de drinker het eeuwige leven zou bezorgen, of in ieder geval het leven zou verlengen. Sommige alchemisten wilden ook nog een derde doel vervullen, namelijk het maken van menselijk leven. Een sleutelrol in de alchemie is een bepaalde stof, ‘Steen de Wijzen’ genaamd. Deze stof kon behalve steen, ook poeder of vloeistof zijn. De steen der wijzen kan dus metaal in goud of zilver veranderen en speelt ook nog een belangrijke rol in het maken van het levenselixer. Hoewel de technieken dubieus waren en vaak meer op goocheltrucs leken, was de alchemie in veel opzichten een voorloper van de moderne wetenschap, in het bijzonder van de scheikunde. De inzichten van de alchemisten kennen een geschiedenis die ver voor onze jaartelling zijn begonnen. Bij alchemie gaat het niet alleen om de steen der wijzen te maken, of het levenselixer. Het is allemaal gebaseerd op een levensfilosofie waarbij alles met elkaar in contact staat. Aristoteles koppelde de vier elementen aarde, water, lucht en vuur aan al het levende. Je kunt het dus in twee aspecten onderscheiden. Aan de ene kant ging het om een toegepaste wetenschap, een techniek, de bedoelingen waren praktisch en commercieel. Maar aan de andere kan is de alchemie ook een filosofie of een soort religie.

Het woord alchemie
Het Arabische woord, al-kîmiyâ, waarvan ons woord alchemie is afgeleid, gaat (via het Syrisch) terug op het Griekse chèmía, dat twee mogelijke oorsprongen heeft: ofwel gaat het terug op een Egyptisch woord (kamt, quemt, chemi) voor “zwarte grond” ofwel is het een afleiding van het Griekse werkwoord voor “doen vloeien/smelten” sc. van metalen, nl. cheîn, vandaar chumeia of chèmeia. Alternatieve benamingen voor de alchemie zijn: “het (Grote) Werk”, “de (Heilige/Goddelijke/Zwarte) Kunst”, “de Wijsheid”, e.a. Ook inzichtelijk kan de woordzin zijn, die in het Nederlands en Duits via de woorden Al en Chemie, op de chemie (het verbinden) van het ‘al’ duidt.

De basiselementen
De experimenten van de alchemisten waren gebaseerd op Aristoteles’ theorie van aarde, lucht, vuur en water. Zij geloofden dat alles uit een combinatie van deze elementen bestond. En dat deze elementen in de juiste dosering en met de juiste methodes getransmuteerd konden worden in om het even welke van de andere elementen. Water kon gemakkelijk worden omgezet in lucht door het te koken enz. Aangezien volgens deze theorie alles op deze planeet een combinatie van deze elementen is, werd het ook mogelijk geacht elk basismateriaal om te zetten in wat je maar zou willen. Natuurlijk werd goud bovenaan het lijstje van de meest gewilde materialen gezet.

Alchemie is gebaseerd op het geloof dat er vier basiselementen zijn—vuur, lucht, aarde en water—en drie essenties: zout, zwavel en kwik. Grote symbolische en occulte systemen werden gebouwd op deze zeven pilaren van alchemie. De grondslag van Europese alchemie, die floreerde in de Renaissance, zou de oude Chinese en Egyptische occulte literatuur zijn. De Egyptische god Thoth, gekend als Hermes Trismegistus, zou naar verluidt een van de boeken geschreven hebben die door de alchemisten als heilig worden aanzien. (Hermes, de allergrootste, was de Griekse god die als koerier werkte en de zielen van de doden aan Hades leverde.) Het boek in kwestie, Corpus Hermeticum, werd eerst verspreid in Firenze, Italië, rond 1455. Het werk staat bol van de magische bezweringen en toverformules en zou van Europese oorsprong zijn.

Lichamelijk
Maar de vier elementen konden ook in vier lichaamsvochten gevonden worden, namelijk slijm, bloed, gal en zwarte gal. Volgens de theorie zijn deze lichaamssappen bij een gezond persoon in evenwicht. Ziekte was het gevolg van een tekort of een overschot aan een van de sappen. De alchemistische experimenten richten zich dus ook op de overgangen van ziekte naar gezondheid en van ouderdom naar jeugd en uiteindelijk onsterfelijkheid.

Geestelijk
Verder gebruikten veel alchemisten de zoektocht naar deze formules als symbolen en metaforen voor de zoektocht naar morele volmaaktheid. Bijvoorbeeld ‘van lood goud maken’, dit zou een metafoor
voor een zuiveringsproces kunnen zijn; niet alleen het zuiveren van stoffen, maar ook het zuiveren van de menselijke geest. Het verkrijgen van het goud, “the greater stone” of de “steen der wijzen” zou synoniem kunnen zijn voor ‘verlicht’ raken. Het zou voor een alchemist dan ook nooit het doel zijn om rijk te worden met zijn/haar alchemistische kennis, het doel van de alchemistische processen is door een transformatie in de natuur mee te maken, zelf te transformeren naar een hogere staat van zijn. De reden dat alchemisten tegelijkertijd met het stoffelijke en het onstoffelijke experimenteerden was dat ze dachten dat succes op het ene terrein ook succes op het andere terrein betekende.

Steen der Wijzen
Vele eeuwen hebben westerse alchemisten gezocht naar de Steen der wat waarschijnlijk in werkelijkheid geen steen was maar een stof, waarvan alchemisten dachten dat ze die konden krijgen met goddelijke hulp, door bepaalde grondstoffen aan ingewikkelde chemische behandelingen bloot te stellen.

Wanneer de Steen der Wijzen maar eenmaal was ontdekt, zou slechts een kleine hoeveelheid van deze magische stof die bij een gewoon metaal werd gevoegd, dat metaal in goud veranderen. Ingenomen als geneesmiddel zou men zieken kunnen genezen en misschien zelfs onsterfelijk kunnen worden. Vandaar dat ook dikwijls de term Levenselixer werd genoemd. Of al deze experimenten ooit de Steen der Wijzen hebben opgeleverd is nooit bewezen (al zijn er wel zeer aannemelijke verhalen over) wel hebben ze in ieder geval een grote bijdrage geleverd aan de basis van de scheikunde zoals we die vandaag de dag kennen. Kennis over geneeskunde, scheikunde, filosofie of godsdienst werd beschouwd als eenheid. Alle verschillende takken waren verschillende kanten van die eenheid. Ze leiden naar een groter begrip van het “al”.

Symbolen
Ieder ding had een functie en was doordrongen van de universele geest. Het was deze geest die het geheim bewaarde en die de alchemisten probeerden te vangen om in de Steen der Wijzen onder te brengen. Venus stond bijvoorbeeld voor koper en de kleur groen, de duif en de mus en de kracht van de liefde. De alchemisten maakten veel gebruik van deze verschillende benamingen. Het leverde ook kant en klare code op, waarin een bepaalde naam door een andere werd vervangen. Omdat ze bang waren dat hun informatie in verkeerde handen terecht kwam schreven ze hun geschriften altijd in dubbelzinnige bewoordingen. Het geheimzinnige karakter van de alchemistische symboliek zorgde ervoor dat er veel verschillende verklaringen aan gegeven konden worden. Sommige symbolen konden worden uitgelegd als onderdeel van laboratoriumwerk, maar evengoed als een stadium van zielenleven of allebei. De alchemie maakte gebruik van een grote verscheidenheid aan symboliek die afkomstig was van de astrologie, godsdienst en magie. Enkele symbolen werden wel ontcijferd, maar die hebben nauwelijks bijgedragen tot een algemene handleiding. Een zwarte kraai betekende bijvoorbeeld een rottingsproces. Een duif gaf een sneeuwwitte stof aan die door zuivering werd verkregen en zo zijn er wel meer symbolen ontcijferd.

Alchemie in het heden
Hoewel we zouden kunnen denken dat alchemie in de huidige tijd niet meer bestaat is dat niet helemaal juist. De stoffelijke experimenten van de alchemie kunnen we terugvinden in vele exacte wetenschappen zoals scheikunde en natuurkunde, het zoeken naar een lang leven en onsterfelijkheid kunnen we terugvinden in bijvoorbeeld de zeer moderne nanotechnologie en de geneeskunde, het transformeren van elementen kan men terugvinden in nucleaire technologie en van de spirituele kant van de alchemie is via het hermetisme veel verweven geraakt in de New Age.

Indien er behoefte bestaat voor het stellen van vragen, mail me gerust. Ook als je meer over een bepaald onderwerp wilt weten hoor ik graag van je.

Warme groet,
Amanda